Gras tussen klinkers verwijderen: stappenplan en nazorg

Gras tussen klinkers verwijder je het beste mechanisch: trek het met de hand uit of gebruik een voegenkrabber of stekker om de wortels los te maken. Doe je dat goed, dan zit het probleem er echt uit en niet alleen het groene deel bovengronds. Daarna vul je de voegen aan met polymeer voegzand zodat kiemen geen kans meer krijgen. Dat is de methode die werkt. De rest van dit artikel legt precies uit hoe je dat vandaag nog aanpakt, wat je daarna doet en hoe je voorkomt dat het terugkomt.

Waarom groeit gras juist tussen klinkers?

Klinkers liggen op een funderingslaag van zand, en de voegen ertussen zijn van datzelfde zand gevuld. Dat zand is eigenlijk een prima kiembed: het houdt vocht vast, het warmt op in de zon en er waait van alles in. Grassaden en andere onkruidzaden belanden via de wind, vogels of gewoon van het aangrenzende gazon in die voegen. Zodra ze kiemen, grijpen de wortels zich vast in het zand eronder.

Bij dunne of uitgespoelde voegen (wat in Nederland door regen en vorst heel gewoon is) hebben planten al snel genoeg houvast om echt te groeien. Hoe langer je wacht, hoe dieper de wortels gaan en hoe moeilijker het wordt. Dat maakt het extra belangrijk om gras verwijderen tussen kasseien meteen aan te pakken, zodat je het niet laat uitgroeien tot lastig wortelwerk dieper wortelen.

Gras is daarin hardnekkiger dan veel andere onkruiden omdat het via uitlopers ook horizontaal groeit. Een grasspriet die je alleen bovengronds weghaalt, is er een week later gewoon weer. Dat is precies waarom aanpak met wortel en al zo belangrijk is.

Vandaag nog aan de slag: directe verwijdering

Het moment om te beginnen is nu, en dan het liefst als het gras nog klein is. Een methode die vaak wordt aangeraden voor gras tussen de haag is om dezelfde aanpak toe te passen: trek het onkruid zo mogelijk met wortel en al weg en werk het daarna bij met passend voeg- of afwerkingsmateriaal gras nog klein is. Hoe eerder je ingrijpt, hoe minder diep de wortels zitten en hoe minder werk het is.

Begin met de hand: pak het gras zo laag mogelijk beet en trek het recht omhoog. Je voelt of de wortel meekomt. Lukt dat niet goed, maak de grond dan een klein beetje vochtig zodat het zand minder vast zit, dan komt de wortel veel makkelijker los.

Is het gras al groter of heb je een flinke oppervlakte te doen, gebruik dan een voegenkrabber of een stekker. Met een voegenkrabber ga je door de voeg en snij je niet alleen het groen maar ook de wortelstructuur af. Dat is al een stuk effectiever dan alleen knippen. Een stekker of voegmes ga je dieper: je steekt hem in de voeg en wringt de plant inclusief wortels los. Voor grotere oppervlakten zijn er ook brede rolkrabbers of elektrische modellen die je wat rugpijn besparen.

De werkmethodes op een rij

Met de hand uittrekken

Voor kleine oppervlakten of jonge sprietjes is dit nog altijd de beste methode: je weet zeker dat de wortel meegaat. Doe het bij droog weer, dan zie je meteen wat je hebt gedaan. Tuinhandschoenen zijn een aanrader want grasranden kunnen snijden.

Voegenkrabber of stekker

Een voegenkrabber is een L-vormig metalen mesje dat je door de voegen trekt. Hij snijdt de wortels af en haalt tegelijk losse delen weg. Een stekker heeft een smallere punt en gaat dieper, wat goed werkt bij gras dat al flink wortel heeft geschoten. Dit is voor de meeste mensen de snelste en effectiefste methode voor een heel terras of oprit. Na het krabben veeg je alle losse resten weg zodat geen kiembaar materiaal in de voegen blijft.

Onkruidbrander of heet water

Een onkruidbrander werkt via hitte: bij ongeveer 42 graden worden de eiwitten in de plantencellen beschadigd, waarna de plant afsterft. Je hoeft het gras niet zwart te schroeien, even goed langs de vlam is voldoende. Heet water werkt op hetzelfde principe: Kärcher noemt modellen die het water tot 98 graden verhitten, waarmee je door de voegen gaat. Beide methoden zijn effectief voor het doden van wat er groeit, maar haal de dode resten daarna wel weg zodat ze geen vochtige kiemplaats worden voor nieuwe zaden.

Let bij een brander op: gebruik hem niet bij droog, brandbaar materiaal in de omgeving (denk aan droog mos, houten borders of plastic randafwerking) en check of je klinkers bestand zijn tegen hitte. Geslepen of gepolijste bestrating kan verkleuren. Bij heet water heb je dat risico minder, maar je hebt wel een apparaat nodig dat het water hoog genoeg verwarmt.

Vergelijking van de methodes

Afwerken: schoonmaken, voegen aanvullen en afronden

Na het verwijderen komt het werk dat het verschil maakt: de voegen opruimen en opvullen. Als je dit oversloeg, liggen er straks lege, open voegen klaar voor het volgende zaadje. Veeg alle losse resten grondig weg met een harde borstel. Spoel daarna de klinkers schoon met water zodat je een schone en droge basis hebt voor het nieuwe voegmateriaal.

Voor het vullen van de voegen heb je twee goede opties. Gewoon voegzand (0/2 mm of 0/4 mm) is de goedkoopste keuze en prima als tijdelijke fix. Veeg het droog in, laat het bezinken en herhaal dat een paar keer. Nadeel: het spoelt na verloop van tijd weer uit en nieuwe zaden kunnen er gewoon in kiemen.

Polymeer voegzand is duurder maar aanmerkelijk effectiever. Dit zand bevat een bindmiddel dat hard wordt na contact met water. Eenmaal uitgehard zit het vast in de voeg, zodat kiemen er nauwelijks in kunnen landen en het ook niet wegregent. Merken als Romfix, Bewebe en A-Joint POLYSAND PRO zijn in Nederland verkrijgbaar en specifiek bedoeld voor klinkers en betonstenen met smalle voegen. Belangrijk bij polymeerzand: breng het alleen aan bij volledig droog weer en op een schone, droge ondergrond. Na het inbrengen is het na circa 90 minuten al bestand tegen een onverwachte regenbui, en na zeven dagen heb je ongeveer 75 procent van de eindsterkte. Behandel het terras die eerste week dus voorzichtig.

Het invegen doe je zo: strooi het polymeer voegzand droog uit over de klinkers, veeg het met een harde bezem diagonaal in de voegen, blaas of veeg het overtollige zand weg van het vlak, en maak de voegen vervolgens vochtig met een fijne nevel (geen krachtige straal want die spoelt het er direct weer uit). Herhaal het invegen tot de voegen echt vol zitten en geen water meer opnemen.

Zo voorkom je dat het terugkomt

Preventie zit in twee dingen: de voegen goed gevuld houden en regelmatig controleren. Gevulde voegen met polymeer voegzand laten simpelweg weinig ruimte voor kiemen. Maar ook dat zand slijt met de jaren, dus check elk voorjaar of er plekken zijn waar de voegen leeglopen en vul die bij. Dat kost je een halfuur en voorkomt een groot probleem later.

Daarnaast helpt het om te zorgen dat het aangrenzende gazon niet over de klinkers uitgroeit. Maai de rand regelmatig en gebruik een randschaar of bordeaux mes om de graspollen op afstand te houden. Hoe minder zaad er direct naast de bestrating rijpt, hoe minder er in de voegen terechtkomt.

Worteldoek onder de klinkers is een optie die soms wordt aangedragen, maar daar moet je realistisch over zijn. Het doek helpt bij nieuwe aanleg om onkruid van onderuit te beperken, maar bij bestaande bestrating ga je de klinkers niet opnieuw opleggen alleen vanwege gras in de voegen. Bovendien moet worteldoek waterafvoer intact laten en de funderingslaag niet verstikken, anders krijg je structurele problemen met de bestrating zelf. Voor de meeste thuissituaties is goed voegmateriaal een veel praktischer en goedkopere preventiemaatregel.

Vergelijkbare problemen heb je overigens ook bij grind of kasseien: gras dringt overal naar binnen waar voegen of spleten open liggen. Als je vooral last hebt van gras uit grind, dan werkt de aanpak met volledig verwijderen van de wortels en daarna het dichtmaken van de open plekken het beste gras uit grind verwijderen. Je kunt gras tussen grind op een vergelijkbare manier verwijderen: trek of krab het onkruid met wortel uit en werk de voegen of open plekken daarna goed af. De aanpak is telkens hetzelfde: wortels echt verwijderen en daarna de opening zo klein mogelijk maken.

Veiligheid, milieuregels en wat je beter kunt laten

Hier is het belangrijk om duidelijk te zijn: chemische onkruidbestrijding op verhardingen mag in Nederland niet. Sinds 31 maart 2016 is het professioneel gebruik van gewasbeschermingsmiddelen op verhardingen verboden. Voor particulieren geldt dat je alleen middelen mag gebruiken die door het Ctgb (College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden) zijn goedgekeurd voor particulier gebruik. Middelen die je in het buitenland hebt gekocht maar die hier niet zijn toegelaten, mag je niet gebruiken, ook al zijn ze daar legaal verkrijgbaar.

Azijn, zout en chloor klinken als onschuldige huismiddeltjes, maar gebruik ze niet voor onkruidbestrijding op je bestrating. Azijn is in Nederland niet toegelaten als bestrijdingsmiddel, zout beschadigt de bodem en grondwater en chloor is schadelijk voor het milieu en omliggende beplanting. Milieu Centraal en gemeenten als Deventer en Huizen wijzen hier expliciet op. Ook het RIVM heeft de risico's van dit soort middelen bij verkeerd gebruik gedocumenteerd.

Wat dan wel? De methodes die hierboven staan: handmatig uittrekken, een voegenkrabber, heet water of een onkruidbrander. Die zijn effectief, legaal en milieuvriendelijk. Bij een brander: wees voorzichtig in droge periodes, hou de vlam weg van brandbare materialen en gebruik hem nooit bij harde wind.

Een hovenier inhuren kan ook, maar die mag uitsluitend werken met Ctgb-goedgekeurde middelen die specifiek voor particuliere tuinen zijn toegelaten. Op verhardingen mag ook een professionele hovenier geen chemische middelen gebruiken. Vraag daar dus naar als je iemand inhuurt.

Jouw stappenplan samengevat

1. Verwijder het gras vandaag: met de hand uittrekken bij kleine oppervlakten, met een voegenkrabber of stekker bij grotere vlakken. Zorg dat de wortels meekomen.
2. Gebruik eventueel een onkruidbrander of heet water voor het doden van hardnekkige planten, maar haal de dode resten daarna altijd op.
3. Veeg de klinkers grondig schoon en spoel ze af. Laat de bestrating volledig drogen.
4. Vul de voegen aan met polymeer voegzand bij droog weer. Veeg het diagonaal in, maak de voegen vochtig met een fijne nevel en herhaal tot de voegen verzadigd zijn.
5. Laat het voegzand de eerste week met rust: na 90 minuten is het al regenbestendig, na zeven dagen zit het goed vast.
6. Controleer elk voorjaar of de voegen nog goed gevuld zijn en vul bij waar nodig.
7. Maai de grasrand naast de bestrating regelmatig bij om zaadverspreiding te beperken.
8. Gebruik geen azijn, zout, chloor of buitenlandse bestrijdingsmiddelen op je bestrating.